Cultuur

Vrouwen dansend tijdens het Carnaval.

De boeiende geschiedenis van de Canarische Eilanden en de wonderlijke acculturatie tussen de Spaanse cultuur, de Latijnsamerikaanse cultuur en de oorspronkelijke cultuur van de Guanchen blijken een goede voedingsbodem te zijn voor een rijk cultureel leven. In musea en theaters op Tenerife en tijdens de vele religieuze feesten en festivals komt u een grote verscheidenheid aan culturele uitingen tegen.

Beroemd zijn de romerias, processies waarbij de rooms-katholieke gelovigen de beeltenis van een heilige om de kerk of door de straten van de stad dragen, vaak begeleid door het monotone geluid van een trom. Het jaarlijkse exotische carnaval op Tenerife trekt bezoekers uit geheel Europa.

Kenmerkend in de kunst en architectuur zijn de fraaie beelden, houten plafonds en barokke hoogaltaren in de kerken, en de houten balkons en omsloten patio's van de Canarische huizen. De timmerlieden van La Oratava en Los Realejos staan op de Canarische Eilanden nog steeds hoog aangeschreven. In de kleurrijke klederdrachten zijn opengewerkte stoffen en borduursels verwerkt, een handwerkkunst die op de Canarische Eilanden wijdverspreid is. Bijzonder zijn de rozetten die men in Vilaflor vervaardigt. Het aardewerk wordt nog op dezelfde wijze vervaardigd als in het tijdperk van de Guanchen, dat wil zeggen zonder gebruikmaking van een draaischijf; de overal verkrijgbare manden zijn gevlochten van biezen, wilgetwijgen, bananen- en palmbladeren.

Jaarmarkten Tenerife

Op heel Tenerife houdt men jaarmarkten waar u deze produkten van kunstnijverheid kunt kopen. In mei of juni is er jaarmarkt in Los Realejos; in juni in Güimar en La Oratava; in juni of juli in El Sauzal; in juli in La Laguna en Santiago del Teide; in juli of augustus in Los Cristianos; in augustus of september in Vilaflor; in augustus in Fasnia, El Rosario, Garachico, La Victoria de Acentejo, Buenavista del Norte en La Matanza; in september in San Juan de la Rambla, San Miguel de Abona, Guia de Isora en Tacoronte en in oktober in El Tanque.

Carnaval Tenerife

Het carnaval op de Canarische Eilanden is voor de bewoners het belangrijkste feest van het jaar. Het woord carnaval is afgeleid van carne levare wat letterlijk betekent: het wegnemen van het vlees. Het carnaval was (en is) dan ook van oorsprong een katholiek feest dat het begin van de vastenperiode inluidde; na deze dag werd men geacht 40 dagen geen vlees te eten. De traditie van het carnaval kent echter een veel langere geschiedenis. De oude Egyptenaren vierden reeds een soort carnaval ter ere van de zonnegod Osiris; de Grieken bleven in de 6e eeuw voor Chr. niet achter en vierden uitbundig feest ter ere van Dionysus, de god van wijn en plezier. De Romeinen, ten slotte, vierden ieder jaar in de maand februari een carnavalachtig feest ter ere van de god van de vruchtbaarheid Lupercalia. De eerste carnavalsfeesten op de Canarische Eilanden werden in de 18e eeuw gehouden; in 1917 kreeg het zijn huidige vorm. Toen generaal Franco in 1939 in Spanje de macht overnam verbood hij het carnaval; hij was bang dat de mensenmassa zich tijdens het feesten tegen hem zou keren. Vanaf dat moment kon men alleen nog in het diepste geheim carnaval vieren. Vlak na de oorlog, toen de levensmiddelen op de bon waren, demonstreerde een aantal verklede Canariërs in het openbaar; zij riepen luidkeels: 'Papas no, carnaval si (aardappels nee, carnaval ja). In de jaren vijftig presenteerden enkele slimme lieden de 'Fiestas de Inviemo' ofwel het winterfeest, in wezen een verkapte naam voor het carnaval. De gouverneur reisde wijselijk ieder jaar in februari naar het Spaanse vasteland, zodat hij een excuus had om niet te hoeven ingrijpen. In de jaren zestig stonden de autoriteiten het feest schoorvoetend toe; alle teksten van carnavalsliederen stonden echter onder een strenge censuur. Geen wonder dat juist de meest gecensureerde teksten tijdens het carnaval het populairst waren. Na de dood van Franco in 1975 werd de censuur afgeschaft; de sociale en politieke boodschappen in de carnavalsliederen zijn gebleven. Zij worden vertolkt door de murgas, zanggroepen in prachtige kostuums. Op een speciale avond wordt de beste murgas van het jaar gekozen; er zijn ook aparte kindergroepen die hun eigen verkiezing organiseren. De kinderen kiezen ook hun eigen koningin. Na de Electiori de la Reine, de verkiezing van de echte koningin, begint het carnaval pas goed. De schitterende kleren van de verschillende kandidaten kosten duizenden euro's per stuk. Zij worden in het grootste geheim gemaakt en men houdt ze tot de verkiezing angstvallig verborgen. Tijdens de grote optocht op Tenerife ofwel Coso (ook wel Apoteósis of Cabalgata genoemd) wordt de koningin begeleid door de comparsas, carnavalsgroepen die op het aanstekelijke ritme van de samba en de rumba door de straten dansen.

Tijdens het Verbena, het straatcarnaval, mengen zij zich tot in de vroege uurtjes tussen het dansende en hossende publiek. Op 3 maart 1987 vond, volgens het Guiness Book of Records, in Santa Cruz op het eiland Tenerife de grootste gezamenlijke dans aller tijdens plaats: 240.000 mensen dansten toen op de opzwepende muziek van de Celia Cruz en de Caracas Boys Orchestra! De meeste dorpen en steden op Tenerife vieren eind februari of begin maart hun eigen carnaval; het grootste carnaval is in de hoofdplaats Santa Cruz. Na ruim 14 dagen van feestvieren eindigt het carnaval met het Entierro de la sardina, de begrafenis van het sardientje. Volgens de overlevering helpt deze ceremonie de vissers van Tenerife bij het verkrijgen van een goede vangst in het komende jaar.

Musea Tenerife

Het doen en laten van de hedendaagse Canariër is nauw verweven met het verleden van de eilandbewoners. Om dit verleden ook voor toekomstige generaties levend te houden, zijn er op Tenerife musea ingericht. In de musea en de vele galeries vindt u zowel moderne als klassieke kunst. Bovendien hebben vele hun deuren geopend voor onder meer geografische, historische, antropologische, religieuze en folkloristische bezienswaardigheden.

Belangrijkste musea in Tenerife

Historisch Museum

Historisch Museum, Legarco huis, San Augustin 22, La Laguna. Geopend: dinsdag t.e.m. zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur, zondag van 10.00 tot 14.00 uur (maandag gesloten).

Etnografisch Museum

Etnografisch Museum, Carretera Tacoronte-Valle Guerra 44, Valle Guerra-La Laguna. Geopend: dinsdag t.e.m. zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur, zondag van 10.00 tot 14.00 uur (maandag gesloten).

Archeologisch en Natuur-Wetenschappelijk Museum

Archeologisch Museum (en Natuur-Wetenschappelijk Museum), C/Fuente Morales, Santa Cruz. Geopend: dinsdag t.e.m. zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur, zondag van 10.00 tot 14.00 uur (maandag gesloten).

Planetarium

Planetarium (Museo de la Ciencia y el Cosmos), Via Lactea, La Laguna. Geopend: dinsdag t.e.m. zondag van 10.00 tot 20.00 uur (maandag gesloten).

Stedelijk museum van Schone Kunsten (Museo Municipal)

Stedelijk museum van Schone Kunsten (Museo Municipal), Santa Cruz, tel. 244358. Geopend: maandag t.e.m. zaterdag van 13.00 uur tot 20.00 uur, zomers van 10.00 tot 20.00 uur.

Regionaal Militair Museum

Regionaal Militair Museum, Santa Cruz, tel. 271662, Geopend: dinsdag t.e.m. zondag van 10.00 tot 14.00 uur.

Archeologisch Museum

Archeologisch Museum, Puerto de la Cruz, tel. 371465. Geopend: dinsdag t.e.m. vrijdag van 10.00 tot 13.00 uur en van 17.00 tot 21.00 uur, zaterdag van 10.00 tot 13.00 uur.

Muziek en Dans Tenerife

De populairste liederen en dansen op Tenerife zijn de isa, de folias, de arroró en de malaguena. De laatste drie worden gekenmerkt door een rustig, bijna traag ritme; terwijl de isa veel vuriger en vrolijker is. De malaguena komt oorspronkelijk uit Andalusië, maar is op de Canarische Eilanden helemaal ingeburgerd. De bekendste folkloristische groepen van Tenerife zijn Anoranza en Los Sabandenos; op La Palma kunt u de verrichtingen van de folkloristische groep Taburiente gadeslaan.

De volksdansen en volksliederen hebben een inheemse grondslag, met name op de kleinere eilanden La Gomera en El Hierro, maar zijn sterk beïnvloed door gebruiken van het Spaanse vasteland. Veel van de dansen worden begeleid door de volgende typisch Canarische muziekinstrumenten: de tajaraste, een soort tamboerijn die onder meer bij de gelijknamige dans wordt bespeeld; en de timple, een kleine vier- of vijfsnarige gitaar. De bekendste Canarische bespelers van de timple zijn Totoyo Millares en José Manuel Aldana. Uiteraard ontbreekt in geen enkele muziekgroep de Spaanse gitaar. Muziek vindt u verder in concertzalen en auditoria, op straathoeken en in muziektenten (op plaza's), in nachtclubs en cafés.

Bekende folkloristische festivals

Juli: Internationaal Folklore Festival in La Laguna.

Augustus: Internationaal Folklore Festival in Los Cristianos.

September: Festival Sabandeno tijdens het Fiestas del Cristo in La Laguna.